Tuổi già đang đến gần hơn

Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 và được dự báo sẽ trở thành quốc gia có dân số già vào khoảng năm 2036. Cùng với sự phát triển của y tế và chất lượng sống, tuổi thọ trung bình của người dân ngày càng được cải thiện, đồng nghĩa với việc thời gian nghỉ hưu cũng kéo dài hơn đáng kể.

Theo Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), tại Việt Nam, tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm 11,9% tổng dân số vào năm 2019 và đến năm 2050, con số này sẽ tăng lên hơn 25%. Đến năm 2036, Việt Nam bước vào thời kỳ dân số già, chuyển từ xã hội “già hóa” sang xã hội “già”.

Nếu trước đây người lao động chỉ cần chuẩn bị nguồn tài chính cho khoảng 10 - 15 năm sau khi nghỉ hưu thì hiện nay giai đoạn này có thể kéo dài tới 20 - 30 năm, thậm chí lâu hơn. Tuổi thọ tăng là một thành tựu của xã hội, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về khả năng tích lũy và quản lý tài chính cá nhân.

Bên cạnh đó, sự chuyển dịch từ mô hình đại gia đình sang gia đình hạt nhân cùng xu hướng sống độc lập ngày càng phổ biến đang làm thay đổi quan niệm truyền thống “trẻ cậy cha, già cậy con”. Khi quy mô gia đình thu hẹp, người cao tuổi có thể phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt cả nguồn hỗ trợ tài chính lẫn dịch vụ chăm sóc dài hạn.

Điều này đồng nghĩa với việc nhiều người có thể phải đối mặt với rủi ro “sống lâu hơn khả năng tài chính của mình”. Trong bối cảnh đó, việc chủ động xây dựng kế hoạch tài chính cho tuổi già không còn là lựa chọn, mà đang dần trở thành nhu cầu thiết yếu đối với mỗi người lao động.

Không thể chỉ dựa vào một nguồn thu nhập

Hiện nay, lương hưu từ hệ thống bảo hiểm xã hội vẫn là nguồn thu nhập chính của nhiều người sau khi nghỉ việc. Tuy nhiên việc chỉ phụ thuộc vào một nguồn thu nhập duy nhất tiềm ẩn rất nhiều rủi ro.

Chi phí sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe và điều trị bệnh tật thường gia tăng, trong khi lạm phát có thể làm suy giảm giá trị thực của nguồn thu nhập theo thời gian. Đặc biệt, với quãng thời gian sau nghỉ hưu có thể kéo dài hàng chục năm, bài toán duy trì dòng tiền ổn định trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Thực tế này đang thúc đẩy xu hướng xây dựng "nhiều tầng bảo vệ tài chính" cho tuổi già. Bên cạnh lương hưu từ bảo hiểm xã hội, các khoản tiết kiệm, đầu tư, bảo hiểm hưu trí tự nguyện ngày càng được xem là những nguồn bổ sung cần thiết để đảm bảo cuộc sống an nhàn khi về hưu.

Dư địa tăng trưởng còn rất lớn

So với nhiều quốc gia phát triển, thị trường bảo hiểm hưu trí tự nguyện tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu phát triển. Tỷ lệ người tham gia còn thấp trong khi nhu cầu chuẩn bị tài chính cho tuổi già ngày càng gia tăng, mở ra dư địa phát triển đáng kể cho phân khúc này.

Theo các chuyên gia, ba động lực chính sẽ thúc đẩy thị trường trong những năm tới. Trước hết, già hóa dân số là xu hướng không thể đảo ngược, kéo theo nhu cầu tích lũy và tạo nguồn thu nhập bổ sung sau nghỉ hưu. Bên cạnh đó, sự gia tăng của tầng lớp trung lưu đang giúp người dân quan tâm nhiều hơn đến các giải pháp bảo vệ tài chính dài hạn. Đồng thời, nhận thức về quản lý tài chính cá nhân cũng ngày càng được nâng cao, đặc biệt trong nhóm lao động trẻ tại các đô thị.

Dù vậy, quy mô thị trường hiện vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng. Điều này cho thấy dư địa mở rộng của bảo hiểm hưu trí tự nguyện còn rất lớn khi nhu cầu chuẩn bị tài chính cho tuổi già ngày càng trở nên cấp thiết.

Khi nhu cầu chuẩn bị cho tuổi già chuyển từ "nên có" thành "phải có", bảo hiểm hưu trí tự nguyện được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những phân khúc tăng trưởng đáng chú ý của ngành bảo hiểm trong thập kỷ tới.

Cơ hội mới cho doanh nghiệp bảo hiểm

Đối với các doanh nghiệp bảo hiểm, bảo hiểm hưu trí tự nguyện không chỉ là một sản phẩm mới mà còn là cơ hội mở rộng tệp khách hàng dài hạn. Khác với nhiều sản phẩm bảo hiểm truyền thống, các hợp đồng hưu trí thường có thời hạn kéo dài hàng chục năm, giúp doanh nghiệp xây dựng nguồn doanh thu ổn định và tạo dư địa cho các hoạt động đầu tư dài hạn.

Trong bối cảnh thị trường bảo hiểm nhân thọ đang bước vào giai đoạn tái cơ cấu và cạnh tranh ngày càng gay gắt, phân khúc hưu trí được xem là một trong những động lực tăng trưởng tiềm năng của ngành trong những năm tới.

Không chỉ các doanh nghiệp bảo hiểm, nhiều doanh nghiệp sử dụng lao động cũng bắt đầu quan tâm đến các chương trình hưu trí bổ sung như một công cụ nâng cao phúc lợi, thu hút và giữ chân nhân sự chất lượng cao. Đây được kỳ vọng sẽ là một kênh thúc đẩy thị trường phát triển mạnh hơn trong tương lai.

Những rào cản cần vượt qua

Dù được đánh giá có nhiều tiềm năng, bảo hiểm hưu trí tự nguyện vẫn chưa thể bứt phá trong ngắn hạn do đối mặt với nhiều rào cản.

Một trong những thách thức lớn nhất là thói quen lập kế hoạch tài chính dài hạn của người dân còn hạn chế. Nhiều người vẫn ưu tiên các nhu cầu chi tiêu trước mắt hơn là chuẩn bị cho cuộc sống sau khi nghỉ hưu. Bên cạnh đó, mức thu nhập của một bộ phận người lao động còn chưa cao, khiến việc duy trì các khoản đóng góp dài hạn không phải là lựa chọn dễ dàng.

Ngoài yếu tố tài chính, niềm tin đối với thị trường bảo hiểm cũng là vấn đề cần tiếp tục được củng cố. Việc nâng cao chất lượng tư vấn, tăng cường minh bạch thông tin và cải thiện trải nghiệm khách hàng sẽ là những điều kiện quan trọng để thị trường phát triển bền vững.

“Mỏ vàng” của tương lai?

Nếu nhìn ở góc độ ngắn hạn, bảo hiểm hưu trí tự nguyện chưa phải là phân khúc có tốc độ tăng trưởng bùng nổ. Tuy nhiên, trong dài hạn, đây được xem là một trong những lĩnh vực giàu tiềm năng nhất của ngành bảo hiểm.

Sự kết hợp giữa xu hướng già hóa dân số, nhu cầu đảm bảo an sinh tài chính sau nghỉ hưu và nhận thức ngày một cao về quản lý tài chính cá nhân đang tạo ra dư địa phát triển đáng kể cho thị trường này.

Trong bối cảnh người Việt ngày càng quan tâm đến chất lượng cuộc sống sau nghỉ hưu, bảo hiểm hưu trí tự nguyện không chỉ là một sản phẩm tài chính mà còn có thể trở thành một phần quan trọng trong chiến lược an sinh của mỗi cá nhân và gia đình. Với nhu cầu đảm bảo nguồn thu nhập tuổi già và xu hướng nâng cao nhận thức tài chính, bảo hiểm hưu trí tự nguyện đang hội tụ nhiều điều kiện để trở thành "mỏ vàng" tiếp theo của ngành bảo hiểm trong thập kỷ tới.

THÙY DUNG