Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu lực quản lý

Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) vừa tổ chức Hội nghị phổ biến Nghị định số 78/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 174/2024/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm. Sự kiện thu hút sự tham gia của đại diện các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm và văn phòng đại diện doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài tại Việt Nam.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Quang Huyền - Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm cho biết, việc ban hành Nghị định số 78/2026/NĐ-CP là cần thiết trong bối cảnh hệ thống pháp luật liên quan đang có những thay đổi quan trọng. Trước đó, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính số 88/2025/QH15 ngày 25/6/2025; Chính phủ ban hành Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 quy định chi tiết về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; đồng thời, Luật Thanh tra số 84/2025/QH15 cũng có những điều chỉnh đáng chú ý về chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan thực thi.

Trong bối cảnh đó, một số quy định tại Nghị định số 174/2024/NĐ-CP đã bộc lộ những điểm chưa còn phù hợp với thực tiễn tổ chức bộ máy và yêu cầu quản lý mới. Việc sửa đổi, bổ sung thông qua Nghị định số 78/2026/NĐ-CP nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật; đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm.

Đáng chú ý, Nghị định số 78/2026/NĐ-CP tập trung vào việc làm rõ thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chức danh trong hệ thống quản lý; điều chỉnh để phù hợp với mô hình tổ chức mới khi chức năng thanh tra chuyên ngành được chuyển đổi thành kiểm tra chuyên ngành theo quy định pháp luật hiện hành. Điều này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật pháp lý, mà còn góp phần giảm thiểu tình trạng chồng chéo, đảm bảo tính minh bạch và nhất quán trong quá trình thực thi.

Bên cạnh đó, nghị định cũng tiếp tục thúc đẩy xu hướng phân cấp, phân quyền trong xử lý vi phạm hành chính; mở rộng thẩm quyền cho các lực lượng như công an nhân dân, Ngân hàng Nhà nước; qua đó tăng cường tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của các cơ quan thực thi, đồng thời nâng cao chất lượng hoạt động công vụ.

Phân định rõ thẩm quyền, bổ sung xử lý trên môi trường điện tử

Theo bà Nguyễn Thị Hồng Chi - Trưởng phòng Phòng Kiểm tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo (Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, Bộ Tài chính), Nghị định số 78/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng liên quan đến thẩm quyền xử phạt.

Cụ thể, nghị định điều chỉnh quy định về thẩm quyền của Trưởng đoàn kiểm tra do Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm thành lập, Trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng Bộ Tài chính thành lập; đồng thời sửa đổi thẩm quyền của các chức danh thuộc Ngân hàng Nhà nước như Trưởng đoàn thanh tra khu vực, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước khu vực…để phù hợp với quy định mới về chức năng, nhiệm vụ.

Một điểm đáng chú ý khác là việc bổ sung quy định đối với các chức danh thuộc lực lượng công an nhân dân tại khoản 3, khoản 4, khoản 5, khoản 6, khoản 7 Điều 1 của Nghị định số 78/2026/NĐ-CP; cũng như quy định rõ trường hợp người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính nhưng không có thẩm quyền xử phạt thì phải chuyển biên bản đến người có thẩm quyền xử phạt theo quy định tại khoản 4 Điều 2.

Những điều chỉnh này góp phần làm rõ nguyên tắc phân định thẩm quyền, hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót trong xử lý vi phạm; đồng thời bảo đảm tính liên thông giữa các cơ quan trọng quá trình thực thi pháp luật.

Đặc biệt, Nghị định số 78/2026/NĐ-CP đã bổ sung quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử - một nội dung mang tính xu hướng trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh theo tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo đó, việc xử lý vi phạm trên môi trường điện tử phải bảo đảm các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, thông tin; tuân thủ quy định về giao dịch điện tử; dữ liệu thu thập, lưu trữ phải bảo đảm tính toàn vẹn, xác thực và an toàn; việc kết nối hệ thống và chia sẻ dữ liệu phải chính xác, kịp thời. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa hoạt động quản lý nhà nước, đồng thời nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong xử lý vi phạm.

Không chỉ dừng lại ở khía cạnh quản lý, các quy định mới cũng tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm. Đại diện cơ quan quản lý lưu ý, doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bồi thường theo quy tắc, điều khoản đã cam kết; trong trường hợp khách hàng đã cung cấp đầy đủ hồ sơ mà doanh nghiệp không thực hiện bồi thường theo quy định, sẽ bị xử phạt.

Từ yêu cầu pháp lý đến thực tiễn thị trường

Tại hội nghị, bên cạnh việc tiếp cận các quy định mới, nhiều doanh nghiệp cũng đặt ra các vấn đề cụ thể trong quá trình thực thi, như làm rõ thẩm quyền xử lý trong phòng chống rửa tiền; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan khi phát sinh chồng chéo; nguyên tắc “người thụ lý đầu tiên”; hay phạm vi can thiệp của cơ quan công an nhằm tránh hình sự hóa các quan hệ dân sự.

Những trao đổi này phản ánh một thực tế: việc hoàn thiện khung pháp lý không chỉ dừng lại ở việc ban hành văn bản, mà còn cần đi kèm với quá trình giải thích, hướng dẫn và đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình triển khai.

Lãnh đạo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) trả lời thắc mắc của đại diện các doanh nghiệp bảo hiểm về các quy định xử phạt trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm theo Nghị định số 78/2026/NĐ-CP.

Ở góc độ rộng hơn, Nghị định số 78/2026/NĐ-CP được xem là một bước đi tiếp theo trong lộ trình hoàn thiện thể chế đối với thị trường bảo hiểm - lĩnh vực đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tài chính cho người dân, doanh nghiệp và hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô.

Việc làm rõ thẩm quyền xử phạt, bổ sung cơ chế xử lý vi phạm trên môi trường điện tử, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền…không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn tạo nền tảng cho một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và có tính dự báo cao hơn.

Trong bối cảnh thị trường bảo hiểm đang bước vào giai đoạn phát triển theo chiều sâu, với yêu cầu ngày càng cao về minh bạch hóa, chuẩn hóa hoạt động và bảo vệ quyền lợi khách hàng, những điều chỉnh như tại Nghị định số 78/2026/NĐ-CP có thể xem là bước đi cần thiết, vừa hoàn thiện khung pháp lý, vừa góp phần củng cố niềm tin đối với thị trường.

MINH HIỀN