Cháy nổ diễn biến phức tạp, rủi ro lớn

Diễn biến cháy, nổ trong 3 tháng đầu năm 2026 cho thấy bức tranh rủi ro vẫn ở mức đáng lưu ý; không chỉ về quy mô sự cố mà còn ở tính chất phân hóa giữa các tháng.

Theo số liệu của Cục Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, trong Quý I/2026, toàn quốc xảy ra 723 vụ cháy, làm 23 người chết, 24 người bị thương, thiệt hại tài sản khoảng 238.5 tỷ đồng; đồng thời xảy ra 7 vụ nổ, làm chết 3 người, bị thương 10 người.

Đáng chú ý, nếu đặt trong diễn biến từng tháng, có thể nhận thấy xu hướng giảm dần về số vụ và thiệt hại, song mức độ nguy hiểm lại chưa đồng đều.

Cụ thể, trong tháng 1/2026, toàn quốc xảy ra 258 vụ cháy, làm chết 11 người, bị thương 6 người, thiệt hại khoảng 193.8 tỷ đồng; cùng với đó là 3 vụ nổ, làm chết 1 người, bị thương 6 người. Đây là tháng ghi nhận mức thiệt hại cao đột biến, gắn với một số vụ cháy lớn như cháy showroom ô tô tại TP.HCM, cùng nhiều vụ cháy tại nhà dân và cơ sở sản xuất.

Sang tháng 2/2026, số vụ cháy giảm nhẹ xuống còn 254 vụ, làm chết 10 người, bị thương 14 người, thiệt hại khoảng 30.11 tỷ đồng; xảy ra 1 vụ nổ, làm chết 1 người, bị thương 1 người. Trong tháng này, nhiều vụ cháy xảy ra tại khu dân cư, như cháy dãy nhà tạm tại Hà Nội, cho thấy rủi ro tại khu vực sinh hoạt vẫn ở mức đáng lưu ý.

Đến tháng 3/2026, xu hướng giảm trở nên rõ nét khi xảy ra 211 vụ cháy, làm chết 2 người, bị thương 4 người, thiệt hại khoảng 14.59 tỷ đồng; cùng với 3 vụ nổ, làm chết 1 người, bị thương 3 người. Tuy vậy, vẫn ghi nhận các vụ cháy nhà xưởng có yếu tố nổ, cũng như các vụ cháy rừng trong điều kiện thời tiết hanh khô.

Thực tế này cho thấy rủi ro cháy, nổ không giảm theo một chiều, mà có sự dịch chuyển giữa các loại hình; cháy tại khu dân cư vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại về người; cháy tại cơ sở sản xuất tuy không nhiều nhưng thiệt hại lớn; trong khi yếu tố môi trường bắt đầu tác động rõ hơn.

Hoàn thiện chính sách, nâng vai trò bảo hiểm

Từ thực tiễn trên, có thể thấy cháy, nổ không chỉ là vấn đề an toàn mà còn gắn với thiệt hại kinh tế và khả năng phục hồi của các tổ chức, cá nhân. Trong bối cảnh đó, bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc đang dần được nhìn nhận rõ hơn như một công cụ tài chính mang tính phòng ngừa. Không chỉ bù đắp thiệt hại sau sự cố, bảo hiểm còn góp phần hình thành cơ chế phân tán rủi ro ngay từ trước khi tổn thất xảy ra.

Với đặc thù là loại rủi ro có khả năng lan rộng, khó kiểm soát và thường gây thiệt hại lớn khi xảy ra, bảo hiểm đóng vai trò như một “tấm đệm tài chính”. Qua đó, doanh nghiệp có thể duy trì hoạt động, hạn chế đứt gãy sản xuất - kinh doanh; người dân cũng có điều kiện ổn định đời sống sau sự cố. Bên cạnh đó, cơ chế trích nộp từ phí bảo hiểm cho hoạt động phòng cháy, chữa cháy cũng góp phần tạo thêm nguồn lực cho công tác phòng ngừa.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành Nghị định số 105/2025/NĐ-CP và Nghị định số 106/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 1/7/2025) cho thấy định hướng rõ ràng của Chính phủ trong việc hoàn thiện khung pháp lý theo hướng chặt chẽ hơn.

Theo đó, Nghị định số 105/2025/NĐ-CP quy định 44 loại cơ sở thuộc diện bắt buộc tham gia bảo hiểm. Nhiều tiêu chí được điều chỉnh theo hướng hạ ngưỡng, qua đó bao phủ rộng hơn các cơ sở có nguy cơ cháy, nổ.

Song song, Nghị định số 106/2025/NĐ-CP bổ sung chế tài xử phạt. Mức phạt từ 30 - 50 triệu đồng đối với cá nhân, và có thể lên tới 100 triệu đồng đối với tổ chức không tham gia bảo hiểm.

Việc hoàn thiện khung pháp lý không chỉ mở rộng phạm vi thị trường, mà đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm.

Theo đó, doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng thẩm định. Cần đánh giá điều kiện phòng cháy, chữa cháy tại cơ sở. Cần xây dựng mức phí phù hợp với từng nhóm rủi ro. Đồng thời, cần kiểm soát chất lượng khai thác và bồi thường.

Có thể thấy, dù số vụ cháy trong những tháng đầu năm 2026 có xu hướng giảm, nhưng mức độ rủi ro vẫn chưa đồng đều và còn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường; điều này cho thấy yêu cầu tiếp tục củng cố công tác phòng ngừa không chỉ dừng lại ở từng lĩnh vực riêng lẻ, mà cần được nhìn nhận trong tổng thể quản trị rủi ro.

Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện khung pháp lý đối với bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc không chỉ mang ý nghĩa siết chặt kỷ luật thị trường, mà còn góp phần định hình lại vai trò của bảo hiểm như một công cụ hỗ trợ phòng ngừa và giảm thiểu tổn thất. Khi các quy định ngày càng rõ ràng và đi vào thực tiễn, cùng với sự chủ động thích ứng của doanh nghiệp bảo hiểm, bảo hiểm cháy, nổ đang từng bước trở thành một cấu phần quan trọng trong việc bảo vệ an toàn tài chính và ổn định hoạt động kinh tế - xã hội.

MINH HIỀN