Tiếp đoàn công tác của Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới Việt Nam, về phía lãnh đạo Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc có ông Zhao Yulong - Chủ tịch Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc và các ông - bà là lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc như ông Liu Yang, ông Fang Yong, ông Xu Zhongshu...

Giới thiệu về IAV và Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Xuân Việt - Chủ tịch Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV), Chủ tịch Hội đồng Quản lý Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới đã giới thiệu các thành viên trong đoàn công tác của Quỹ bảo hiểm xe cơ giới Việt Nam, đồng thời giới thiệu ông Phạm Ngọc Sơn - Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam giới thiệu về Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam và Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới.

Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam được thành lập năm 1999, là tổ chức xã hội - nghề nghiệp đại diện cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm tại Việt Nam. Từ 10 hội viên sáng lập là những doanh nghiệp bảo hiểm lớn của Việt Nam như Bảo Việt, Bảo Minh, PJICO, Bảo Long…, đến nay Hiệp hội đã phát triển với 58 hội viên chính thức là các doanh nghiệp bảo hiểm, tái bảo hiểm và 30 hội viên liên kết là các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm và các lĩnh vực có liên quan.

Trong số các hội viên chính thức hiện có 33 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, 1 chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài, 21 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ và 3 doanh nghiệp tái bảo hiểm; bên cạnh đó, Hiệp hội có sự tham gia của nhiều doanh nghiệp môi giới bảo hiểm và các tổ chức liên quan.

Theo ông Phạm Ngọc Sơn, trải qua hơn 27 năm xây dựng và phát triển, IAV ngày càng khẳng định vai trò là ngôi nhà chung của cộng đồng doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam, đồng thời là cầu nối giữa các doanh nghiệp bảo hiểm với cơ quan quản lý Nhà nước, khách hàng và các tổ chức trong nước, quốc tế.

Hoạt động của IAV tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm: đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của hội viên; tham gia góp ý xây dựng cơ chế, chính sách và pháp luật về kinh doanh bảo hiểm; thúc đẩy liên kết, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao chất lượng hoạt động của các doanh nghiệp; tổ chức đào tạo, hội thảo và trao đổi chuyên môn; tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của bảo hiểm; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế và quảng bá hình ảnh của thị trường bảo hiểm Việt Nam.

"Với mục tiêu thúc đẩy thị trường bảo hiểm Việt Nam phát triển an toàn, lành mạnh, minh bạch và bền vững, IAV luôn coi trọng việc mở rộng quan hệ hợp tác, trao đổi kinh nghiệm với các hiệp hội, doanh nghiệp và tổ chức bảo hiểm quốc tế", ông Phạm Ngọc Sơn cho biết.

Mong muốn trao đổi, học hỏi kinh nghiệm với Trung Quốc

Tại buổi làm việc, ông Phạm Ngọc Sơn - Tổng thư ký IAV khẳng định, trong chuyến công tác tại Bắc Kinh lần này, đoàn mong muốn tập trung trao đổi, học hỏi kinh nghiệm thực tiễn của Trung Quốc trong một số lĩnh vực chính như: Cơ chế, chính sách về bảo hiểm xe cơ giới và bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới; tổ chức kênh phân phối, quản lý đại lý, môi giới và chính sách hoa hồng; quản lý, khai thác và kết nối cơ sở dữ liệu bảo hiểm xe cơ giới; quy trình giám định, bồi thường và phòng chống trục lợi bảo hiểm.

Bên cạnh đó, ông Sơn cũng bày tỏ mong muốn tìm hiểu về mô hình tổ chức và vai trò của Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc, cơ chế phối hợp và tự quản giữa các doanh nghiệp bảo hiểm, công tác tuyên truyền, đào tạo nghiệp vụ, xây dựng chính sách cũng như các hoạt động hỗ trợ nhân đạo đối với nạn nhân tai nạn giao thông. "Chúng tôi hy vọng có thể tiếp thu những kinh nghiệm phù hợp để nghiên cứu, áp dụng vào thực tiễn thị trường bảo hiểm Việt Nam", ông Phạm Ngọc Sơn nói.

Ông Sơn cũng bày tỏ rất vui khi có cơ hội gặp gỡ và làm việc với Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc và hy vọng buổi trao đổi sẽ giúp hai bên tăng cường hiểu biết, chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn hữu ích, đồng thời mở ra thêm những cơ hội hợp tác trong thời gian tới.

Về Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới, ông Phạm Ngọc Sơn cho biết được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, được Nhà nước giao cho IAV quản lý. Nguồn hình thành Quỹ chủ yếu từ khoản đóng góp của các doanh nghiệp bảo hiểm triển khai bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.

Quỹ có vai trò hỗ trợ hoạt động chung của thị trường bảo hiểm xe cơ giới, tập trung vào các nhiệm vụ như: hỗ trợ nhân đạo cho nạn nhân tai nạn giao thông trong các trường hợp theo quy định; hoàn trả khoản tạm ứng bồi thường của doanh nghiệp bảo hiểm đối với một số trường hợp thuộc phạm vi chi của Quỹ; Tài trợ các công tác đề phòng, hạn chế tổn thất và tai nạn giao thông cho các địa phương trong cả nước; Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới; Xây dựng, duy trì và khai thác cơ sở dữ liệu bảo hiểm xe cơ giới và thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định.

"Thông qua các hoạt động này, Quỹ góp phần bảo đảm quyền lợi của người bị thiệt hại do tai nạn giao thông, nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách bảo hiểm bắt buộc, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý và doanh nghiệp bảo hiểm trong việc quản lý, khai thác dữ liệu và phát triển thị trường bảo hiểm xe cơ giới an toàn, minh bạch và bền vững", ông Phạm Ngọc Sơn khẳng định.

Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc là cầu nối giữa doanh nghiệp và Chính phủ

Tại buổi làm việc, thay mặt cho Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc, ông Fang Young cho biết, Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc được thành lập ngày 23/2/2001, là tổ chức tự quản ngành nghề phi lợi nhuận mang tính toàn quốc của ngành bảo hiểm Trung Quốc. Cơ quan quản lý nhà nước về nghiệp vụ là Tổng cục Giám sát Quản lý Tài chính Quốc gia.

Theo các quy định có liên quan của Luật Bảo hiểm nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, các công ty bảo hiểm phải tham gia hiệp hội ngành bảo hiểm. Các tổ chức đại lý bảo hiểm, môi giới bảo hiểm và giám định bảo hiểm có thể tự nguyện đăng ký gia nhập hiệp hội ngành bảo hiểm.

Ông Fang Young cũng cho biết, bảo hiểm xe cơ giới là một nghiệp vụ bảo hiểm quan trọng của bảo hiểm tài sản tại Trung Quốc, đồng thời có chức năng bảo đảm rủi ro và quản trị xã hội. Sau quá trình liên tục cải cách và hoàn thiện, Trung Quốc hiện đã xây dựng hệ thống quản lý, giám sát bảo hiểm xe cơ giới theo pháp luật, theo cơ chế thị trường và xuyên suốt toàn chuỗi; hình thành khung pháp luật, quy định đầy đủ theo nhiều cấp độ và cơ chế quản lý nhà nước phối hợp đa ngành, qua đó chuẩn hóa hiệu quả trật tự thị trường bảo hiểm xe cơ giới và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.

Hiện nay, bảo hiểm xe cơ giới vận hành theo cơ chế đa chiều gồm đăng ký sản phẩm, rà soát hồi tố mức phí, phòng ngừa rủi ro, bảo vệ người tiêu dùng và giám sát bằng công nghệ; thường xuyên xử lý các vấn đề như tư vấn bán hàng gây hiểu nhầm, hoàn phí/chi hoa hồng trái quy định, bất cập trong bồi thường. Toàn ngành nhìn chung phát triển theo hướng cân bằng giữa thị trường hóa và pháp trị; quản lý chi tiết hóa và thực hiện nghiêm nguyên tắc “đăng ký thế nào, thực hiện như thế” trở thành xu hướng phát triển chủ yếu.

Theo ông Fang Young, về khung pháp luật và quy định, Trung Quốc đã xây dựng hệ thống chuẩn mực đa tầng. Ở cấp cao nhất, Luật Bảo hiểm và Luật An toàn giao thông đường bộ là nòng cốt, xác lập các nguyên tắc cơ bản đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới và chế độ bắt buộc tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc đối với tai nạn giao thông xe cơ giới.

Ở tầng trung gian, các văn bản hành chính như Quy định về Bảo hiểm trách nhiệm bắt buộc đối với tai nạn giao thông xe cơ giới là cơ sở, cụ thể hóa cơ chế vận hành của bảo hiểm bắt buộc và quy tắc phối hợp với quản lý giao thông. Ngoài ra, Quy định thi hành Luật An toàn giao thông đường bộ tiếp tục cụ thể hóa cách thức phối hợp trong thực tiễn giữa bảo hiểm xe cơ giới với xử lý tai nạn giao thông, xác định trách nhiệm và kiểm tra hồ sơ bồi thường.

Ở cấp quy định của cơ quan quản lý chuyên ngành: Thứ nhất là các văn bản định hướng ngành. Năm 2020, ban hành “Ý kiến chỉ đạo về triển khai cải cách tổng thể bảo hiểm xe cơ giới”, mở rộng quyền tự chủ định giá đối với bảo hiểm xe thương mại, thực hiện nguyên tắc “đăng ký thế nào, thực hiện như thế” và tối ưu phạm vi bảo hiểm; năm 2025 ban hành “Ý kiến chỉ đạo của Tổng cục Giám sát Quản lý Tài chính Quốc gia, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin, Bộ Giao thông Vận tải và Bộ Thương mại về đi sâu cải cách, tăng cường quản lý, thúc đẩy phát triển chất lượng cao bảo hiểm xe năng lượng mới”, tập trung xử lý các rủi ro đặc thù của xe năng lượng mới.

Thứ hai là các văn bản quản lý chuyên ngành bảo hiểm tài sản. “Biện pháp quản lý điều khoản bảo hiểm và biểu phí bảo hiểm của công ty bảo hiểm tài sản” xác lập cơ chế đăng ký sản phẩm bảo hiểm xe theo phân loại và quản lý theo địa bàn; sản phẩm đổi mới và điều khoản bổ sung đều phải được cơ quan quản lý đăng ký, thẩm tra, các sản phẩm có vấn đề có thể bị buộc ngừng sử dụng và chỉnh sửa. Trọng tâm là “Thông báo về việc tiếp tục tăng cường và cải tiến công tác quản lý sản phẩm của công ty bảo hiểm tài sản” năm 2020, trong đó thiết lập cơ chế quản lý phân loại và đăng ký theo địa bàn riêng đối với bảo hiểm xe cơ giới; quy định sản phẩm bảo hiểm xe mẫu thống nhất của ngành do Tổng cục Giám sát Quản lý Tài chính Quốc gia quản lý đăng ký tập trung, còn sản phẩm đổi mới độc lập và bảo hiểm bổ sung đặc thù của từng công ty được cơ quan quản lý tài chính địa phương tiếp nhận đăng ký; đồng thời xây dựng cơ chế quản lý vòng đời đầy đủ gồm kiểm tra định kỳ sản phẩm, buộc ngừng sử dụng sản phẩm có vấn đề và loại bỏ sản phẩm hết hạn, ngăn chặn sản phẩm vi phạm được đưa ra thị trường.

Về hệ thống quản lý nhà nước, Trung Quốc đã hình thành cơ chế đồng quản trị đa chiều. Tổng cục Giám sát Quản lý Tài chính Quốc gia là cơ quan nòng cốt, thực hiện mô hình điều phối ở cấp trung ương và giám sát theo địa bàn, chịu trách nhiệm quản lý toàn bộ quy trình về sản phẩm bảo hiểm xe cơ giới, mức phí, khả năng thanh toán và hành vi thị trường. Công an, công nghiệp và công nghệ thông tin, giao thông vận tải, thuế và các cơ quan khác phối hợp liên ngành, dựa trên cơ chế chia sẻ dữ liệu và kiểm tra liên hợp để thực hiện quản trị tổng hợp. Các tổ chức tự quản như Hiệp hội Bảo hiểm hỗ trợ chuẩn hóa hoạt động kinh doanh trong ngành, hòa giải tranh chấp và củng cố nền tảng cho quản lý, giám sát chi tiết hóa.

"Hiệp hội là cầu nối và đầu mối quan trọng giữa thị trường hiệu quả và Chính phủ chủ động, có năng lực; thực hiện vai trò điều phối, kết nối giữa thị trường với Chính phủ, ngành với cơ quan quản lý, ngành với xã hội, ngành với các lĩnh vực liên quan cũng như giữa các bên trong nội bộ ngành; phát huy vai trò đầu mối then chốt trong cơ chế phối hợp đa chiều", ông Fang Young cho biết.

Đoàn Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới Việt Nam tham quan hãng xe điện Lý Tưởng tại Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: BA

Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc có 345 hội viên

Tại buổi làm việc, ông Fang Young cho biết, tính đến ngày 28/4/2026, Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc có tổng cộng 345 đơn vị hội viên, gồm: 13 tập đoàn (công ty mẹ) bảo hiểm, 89 công ty bảo hiểm tài sản, 93 công ty bảo hiểm nhân thọ, 14 công ty tái bảo hiểm, 20 công ty quản lý tài sản bảo hiểm, 66 tổ chức trung gian bảo hiểm, 40 hiệp hội bảo hiểm địa phương (bao gồm hiệp hội trung gian) và 10 tổ chức liên quan đến bảo hiểm.

Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc có 20 ủy ban chuyên môn, bao quát các lĩnh vực nghiệp vụ như bảo hiểm xe cơ giới, bảo hiểm tài sản, bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm hưu trí, trung gian bảo hiểm, bán bảo hiểm, đầu tư vốn, tài chính - kế toán, công nghệ bảo hiểm, chiến lược và phân tích kinh doanh, tự quản và tuân thủ, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, truyền thông công chúng, phát triển nhân tài, tiêu chuẩn hiệp hội, quản trị công ty, tổ chức bảo hiểm có vốn nước ngoài, hiệp hội địa phương và xây dựng văn hóa.

Công việc thường xuyên của các ủy ban chuyên môn do các ban liên quan của Hiệp hội đảm nhiệm. Hiệp hội Bảo hiểm có 15 ban/phòng nội bộ, gồm: Văn phòng; Ban Nhân sự và Đào tạo; Ban Văn hóa và Truyền thông; Văn phòng Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật; Ban Bảo hiểm Tài sản; Ban Bảo hiểm Nhân thọ; Ban Trung gian Bảo hiểm; Ban Dịch vụ Hội viên (Ban Công tác Hiệp hội Địa phương); Ban Quản lý Tự quản (Ban Pháp chế); Ban Tiêu chuẩn hóa; Ban Thống kê - Thông tin (Ban Nghiên cứu); Ban Tài chính - Kế toán (Ban Đầu tư vốn bảo hiểm); Ban Công nghệ Bảo hiểm; Ban Hợp tác Quốc tế (Ban Tập đoàn Bảo hiểm); Ban Nghiệp vụ Tổng hợp.

Khung thể chế bảo hiểm xe cơ giới

Tại buổi làm việc, lãnh đạo Hiệp hội Bảo hiểm Trung Quốc cũng cho biết, bảo hiểm xe cơ giới là một nghiệp vụ bảo hiểm quan trọng của bảo hiểm tài sản tại Trung Quốc, đồng thời có chức năng bảo đảm rủi ro và quản trị xã hội. Sau quá trình liên tục cải cách và hoàn thiện, Trung Quốc hiện đã xây dựng hệ thống quản lý, giám sát bảo hiểm xe cơ giới theo pháp luật, theo cơ chế thị trường và xuyên suốt toàn chuỗi; hình thành khung pháp luật, quy định đầy đủ theo nhiều cấp độ và cơ chế quản lý nhà nước phối hợp đa ngành, qua đó chuẩn hóa hiệu quả trật tự thị trường bảo hiểm xe cơ giới và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.

Hiện nay, bảo hiểm xe cơ giới vận hành theo cơ chế đa chiều gồm đăng ký sản phẩm, rà soát hồi tố mức phí, phòng ngừa rủi ro, bảo vệ người tiêu dùng và giám sát bằng công nghệ; thường xuyên xử lý các vấn đề như tư vấn bán hàng gây hiểu nhầm, hoàn phí/chi hoa hồng trái quy định, bất cập trong bồi thường. Toàn ngành nhìn chung phát triển theo hướng cân bằng giữa thị trường hóa và pháp trị; quản lý chi tiết hóa và thực hiện nghiêm nguyên tắc “đăng ký thế nào, thực hiện như thế” trở thành xu hướng phát triển chủ yếu.

Về khung pháp luật và quy định, Trung Quốc đã xây dựng hệ thống chuẩn mực đa tầng. Ở cấp cao nhất, Luật Bảo hiểm và Luật An toàn giao thông đường bộ là nòng cốt, xác lập các nguyên tắc cơ bản đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới và chế độ bắt buộc tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc đối với tai nạn giao thông xe cơ giới. Ở tầng trung gian, các văn bản hành chính như Quy định về Bảo hiểm trách nhiệm bắt buộc đối với tai nạn giao thông xe cơ giới là cơ sở, cụ thể hóa cơ chế vận hành của bảo hiểm bắt buộc và quy tắc phối hợp với quản lý giao thông. Ngoài ra, Quy định thi hành Luật An toàn giao thông đường bộ tiếp tục cụ thể hóa cách thức phối hợp trong thực tiễn giữa bảo hiểm xe cơ giới với xử lý tai nạn giao thông, xác định trách nhiệm và kiểm tra hồ sơ bồi thường.

Ở cấp quy định của cơ quan quản lý chuyên ngành: Thứ nhất là các văn bản định hướng ngành. Năm 2020 ban hành “Ý kiến chỉ đạo về triển khai cải cách tổng thể bảo hiểm xe cơ giới”, mở rộng quyền tự chủ định giá đối với bảo hiểm xe thương mại, thực hiện nguyên tắc “đăng ký thế nào, thực hiện như thế” và tối ưu phạm vi bảo hiểm; năm 2025 ban hành “Ý kiến chỉ đạo của Tổng cục Giám sát Quản lý Tài chính Quốc gia, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin, Bộ Giao thông Vận tải và Bộ Thương mại về đi sâu cải cách, tăng cường quản lý, thúc đẩy phát triển chất lượng cao bảo hiểm xe năng lượng mới”, tập trung xử lý các rủi ro đặc thù của xe năng lượng mới.

Thứ hai là các văn bản quản lý chuyên ngành bảo hiểm tài sản. “Biện pháp quản lý điều khoản bảo hiểm và biểu phí bảo hiểm của công ty bảo hiểm tài sản” xác lập cơ chế đăng ký sản phẩm bảo hiểm xe theo phân loại và quản lý theo địa bàn; sản phẩm đổi mới và điều khoản bổ sung đều phải được cơ quan quản lý đăng ký, thẩm tra, các sản phẩm có vấn đề có thể bị buộc ngừng sử dụng và chỉnh sửa. Trọng tâm là “Thông báo về việc tiếp tục tăng cường và cải tiến công tác quản lý sản phẩm của công ty bảo hiểm tài sản” năm 2020, trong đó thiết lập cơ chế quản lý phân loại và đăng ký theo địa bàn riêng đối với bảo hiểm xe cơ giới; quy định sản phẩm bảo hiểm xe mẫu thống nhất của ngành do Tổng cục Giám sát Quản lý Tài chính Quốc gia quản lý đăng ký tập trung, còn sản phẩm đổi mới độc lập và bảo hiểm bổ sung đặc thù của từng công ty được cơ quan quản lý tài chính địa phương tiếp nhận đăng ký; đồng thời xây dựng cơ chế quản lý vòng đời đầy đủ gồm kiểm tra định kỳ sản phẩm, buộc ngừng sử dụng sản phẩm có vấn đề và loại bỏ sản phẩm hết hạn, ngăn chặn sản phẩm vi phạm được đưa ra thị trường.

Về hệ thống quản lý nhà nước, Trung Quốc đã hình thành cơ chế đồng quản trị đa chiều. Tổng cục Giám sát Quản lý Tài chính Quốc gia là cơ quan nòng cốt, thực hiện mô hình điều phối ở cấp trung ương và giám sát theo địa bàn, chịu trách nhiệm quản lý toàn bộ quy trình về sản phẩm bảo hiểm xe cơ giới, mức phí, khả năng thanh toán và hành vi thị trường. Công an, công nghiệp và công nghệ thông tin, giao thông vận tải, thuế và các cơ quan khác phối hợp liên ngành, dựa trên cơ chế chia sẻ dữ liệu và kiểm tra liên hợp để thực hiện quản trị tổng hợp. Các tổ chức tự quản như hiệp hội bảo hiểm hỗ trợ chuẩn hóa hoạt động kinh doanh trong ngành, hòa giải tranh chấp và củng cố nền tảng cho quản lý, giám sát chi tiết hóa.

BẢO ANH